Камил Исхаков: "Казанны Россиянең Ислам башкаласы дип атап була"

17 июньдә Казан Ратушасында башланып киткән Ислам башкалалары һәм шәһәрләре оешмасы Административ советының 27 нче утырышы, Россиядә беренче тапкыр буларак, Казанда үткәрелә. Казан исә бу оешмада 1992 елдан бирле әгъза-күзәтүче сыйфатында.

Әлеге Ислам башкалалары һәм шәһәрләре оешмасы - дәүләтнеке булмаган һәм эшчәнлеге коммерциягә нигезләнмәгән һәм сәясәт белән шөгыльләнми торган, фәкать шәһәрләр һәм торак пунктларның ышанычлы үсеше бәрабәренә эшчәнлеген корган халыкара оешма. Ул 1980 елда "Ислам конференциясе" оешмасы әгъзасы буларак нигезләнгән. Бөтен дөньяның Ислам конференциясе оешмасына кергән 54 иленнән 141 башкала һәм шәһәр анда әгъза булып тора, штаб-квартирасы Мәккәдә урнашкан, генераль сәркатибәте - Джидда шәһәрендә (Согуд Гарәбстаны корольлеге), генераль сәркатибе - Омар Абдулла Кади. Моннан тыш, оешманың әгъза-күзәтүче сыйфатында Ислам илләре һәм Исламда булмаган 6 илнең 8 шәһәре, министрлыклар, оешмалар, университетлар, институтлар, тикшеренү һәм мәдәният үзәкләреннән торган 14 ассоциацияләнгән әгъзасы бар. Оешманың финанс мәсьәләләре әгъзалык взнослары һәм инвестиция оешмаларыннан кергән акчага хәл ителә. Гарәп, инглиз һәм француз телләре оешманың рәсми теле булып теркәлгән. Ислам башкалалары һәм шәһәрләре оешмасының Башкарма органы - Административ совет, аның составына Мәккә, Истанбул, Тунис, Джидда, Тәһран, Анкара, Куала-Лумпур һ.б. - барлыгы 25 Ислам башкаласы һәм зур шәһәре керә. Административ советның утырышы исә шушы оешма составына әгъза буларак кергән шәһәрдә, гадәттә, елына 1 тапкыр үткәрелә.

Анкарада булган 26 нчы утырышта 27 нче утырышны уздыру урыны итеп Казанны сайлаулары исә, генераль сәркатип Омар Абдулла Кади аңлатканча, Татарстанга зур ихтирам билгесе, чөнки бу оешма өчен Ислам иле булмаган урында оешманың Административ советы утырышын үткәрү - Ислам башкалалары һәм шәһәрләре оешмасы тарихында беренче очрак.

Бүген Казан Ратушасында башланып киткән утырышта 100гә якын кеше катнаша. ТР Президенты Минтимер Шәймиев чыгышыннан соң мөнбәргә чыккан Анкара (Төркия Республикасы) муниципаль киңәшчесе Зафер Ичьер, XXI гасырда урбанизация, социаль үзгәртеп корулар нәтиҗәсе буларак, кешеләр арасындагы мөнәсәбәтләр икътисади, мәдәни өлкәләргә дә, культурологик, шул исәптән дини структураларга да тәэсир итә, дигән фикер белдерде. Һәм шундый шартларда Ислам шәһәрләрендә үз йөзеңне саклап калу көн кадагындагы мәсьәлә булып тора, тарихы ерак гасырлардан башланган Ислам культурасының мәһабәтлеген түкми-чәчми саклау һәм заман шартларында үстерү зарур, шәһәр инфраструктурасы белән биналар матурлыгы бер-берсен тулыландырырга, туры килергә тиеш, бу мәсьәләдә Анкара тәҗрибә уртаклаша ала, дип, үз чиратында, З.Ичьер шәһәрдә хезмәт күрсәтү өлкәсендә сыйфатны арттыру ягыннан тәҗрибәләрне өйрәнүгә өмет баглавын хәбәр итте.



Казан шәһәре мэры Илсур Метшин исә 1 млн. 100 мең кешелек Казанда гасырлар дәвамында төрле милләт вәкилләре, төрле дин тарафдарлары тыныч яши алуын искәртеп: "Халкыбызның тыныч һәм дустанә гомер итүе - бу безнең төп байлыгыбыз һәм без аны күз карасындай саклыйбыз. Татарстан Республикасы Президенты Минтимер Шәймиевнең зур тырышлыгы бу", - дип басым ясап әйтте, Ислам илләре башкалалары һәм шәһәрләре белән аралар тагын да якынаер, дигән өмет баглады. Казанның Евразия киңлегендә, Идел һәм Кама елгалары кушылган һәм заманында данлыклы Ефәк юлы узган урында булуын, мэр беренче басма Коръәннең 1803 елда Казанда нәшер ителгәнлеген, аның барлык Ислам дөньясына таралуын билгеләп үтте һәм Казан һәм Исламга бәйле башка тарихи сәхифәләрне барлады. Казанда Төркия һәм Иран Генераль консуллыклары урнашуын билгеләп үтте.

Россия Федерациясенең "Ислам конференциясе" оешмасы карамагындагы даими вәкиле Камил Исхаков исә Казанны Ислам таралган илләрдәге иң төньяк нокта дип атап, утырышта катнашучыларны сәламләде, республика һәм шәһәр җитәкчелеген шушы утырышны Казанда үткәрү мөмкинлеге биргән өчен рәхмәт белдерде. Аннары РФ Тышкы эшләр министры Сергей Лавровның әлеге вакыйга уңаеннан сәламләвен укыды. "Без әлеге оешманың Россия шәһәрләре белән хезмәттәшлеген хуплыйбыз гына. Ислам илләре белән элемтәләрне ныгыту Россиянең тышкы сәясәтендә өстенлекле юнәлеш булып тора", - диелә әлеге хатта.

К.Исхаков Ислам башкалалары һәм шәһәрләре оешмасы Административ советы генераль сәркатибе Омар Абдулла Кадиның сәламләвен дә җиткерде. Анда Россиягә дустанә карашлы ышанычлы партнер буларак караулары һәм ил җитәкчелегенең Ислам дөньясы белән яхшы мөнәсәбәттә булуларын югары бәяләүләре хакында, Россиянең "Ислам конференциясе" оешмасына керүенә 30 июньдә 30 ел, ә әлеге оешмагы 25 сентябрьдә 40 ел тулуы хакында әйтелә.

К.Исхаков сүзләренчә, Россия һәм Ислам дөньясы бергә тупланып гомер итә һәм моңа Россия Президенты Дмитрий Медведев һәм Премьер-министры Владимир Путинның өлеше зур. К.Исхаков фикеренчә, Казанны Россиянең Ислам башкаласы дип атап була.

Соңыннан журналистлар белән очрашу вакытында мэр Илсур Метшин Ислам дөньясы арасында халыкара хезмәттәшлеккә олы игътибар бирелүен белдерде. "Бүгенге форум шәһәребез өчен бик мөһим вакыйга. Бөтен мөселман-татарлар көн саен намаз укыганда кыйбла тарафка - Мәккәгә йөзен юнәлтә. Нәкъ менә шушы тарафлардан бик дәрәҗәле, зур кешеләр килде. Бүгенге утырыш Ислам башкалалары һәм шәһәрләре оешмасында Казанның күзәтүче генә түгел, ә тулы хокуклы әгъзагы буларак кабул ителүенә зур адым булыр дип ышаныч баглыйм - без моңа әзер. Киләчәктә без алар белән бер дәрәҗәдә барлык утырышларда катнашырбыз дип ышаныч белдерәм, ә бүгенгә без - нибары күзәтүче сыйфатында гына", - дип искәртте Казан шәһәре башлыгы Илсур Метшин. Оешманың генераль сәркатибе Омар Абдулла Кади бу теләк-омтылышны хуплый һәм, Казан тулы хокуклы әгъза булуга хаклы, дип санавын яшерми. Камил Исхаков исә моның өчен бу оешманың Уставына үзгәрешләр кертергә туры киләчәк, дигән фикердә. Оешманың киләсе 28 нче утырышы 2010 елда Катарда булачак, шуңа кадәр бу оешмага Казан, әлеге утырышта күзәтүче сыйфатында булуына карамастан, рәислек итәчәк, дип белдерде аның генераль сәркатибе. Аның сүзләренчә, оешма утырышларында Ислам илләре шәһәрләрен борчыган мәсьәләләр карала, үзара багланышларны ныгытуны, шәһәрләрнең төрле өлкәләрдә үсешен көчәйтүне һәм Ислам дине сакланышын максат итә.

Бүген исә Казан Ратушасында Административ совет утырышының 27 нче утырышында техник, административ, финанс һәм редакцион комитетлары киңәшмәсе һәм интерактив багланышлар комитеты утырышлары була. Иртәгә утырышлар дәвам иттерелеп, анда катнашучылар Татар дәүләт гуманитар-педагогика университетына бара һәм көн азагында 27 нче утырыш Казан Ратушасында рәсми рәвештә ябыла. 19ы көнне программада Россия ислам университетына, Казан дәүләт университетына визитлары каралган. 20се шимбә көнне исә алар, мэр Илсур Метшин чакыруы буенча, Казан Сабан туенда катнашачак һәм "Казан" халыкара ат-спорт комплексында ат чабышын тамаша кылачак.