Гомумкешелек мирасын саклау мөһим

Кичә Казан дәүләт университетының актлар залында Бөтенроссия студентларының Казан шәһәренең 1000 еллыгына багышланган "Яшьләр һәм Бөтендөнья мирасы" дигән форумы үзенең эшен башлап җибәрде.

Студентлар форумы эшендә Татарстан Президенты Минтимер Шәймиев, ЮНЕСКОның Генераль директоры Коитиро Мацуура, Россия Федерациясе тышкы эшләр министрының беренче урынбасары Элеонора Митрофанова, Өлкәннәргә белем бирү ассоциациясе президенты Николай Канаев, Татарстан Премьер-министры урынбасары Зилә Вәлиева, Казан шәһәре хакимияте башлыгы Камил Исхаков, ТР мәдәният министры Илдус Тарханов һәм башка рәсми кешеләр катнашты.

Казанда уздырылган беренче форумның максаты һәм бурычы- яшьләрнең игътибарын мәдәният һәм табигать байлыкларын өйрәнү һәм саклауга, аларны дөньякүләм яшәештәге төрле культуралар һәм цивилизацияләрдә үзара аңлашу өчен куллануга юнәлтү булып тора.

Россиянең Мәскәү, Санкт-Петербург, Казан, Саратов, Самара, Түбән Новгород, Бөек Новгород, Ульяновск - барлыгы 15 зур шәһәр вузларыннан килгән студентлар форумының пленар утырышын Казан мэры Камил Исхаков кереш сүз белән ачып җибәрде.

Казан дәүләт университеты ректоры профессор Мәгъзүм Сәлахов 200 еллык тарихы булган уку йортының Казанның йөзен билгеләүдә тоткан урыны турында сөйләде.

Студентлар Татарстан Республикасы Президенты Минтимер Шәймиев чыгышын алкышлап каршыладылар.

- Дөнья күп милләтләрдән һәм төрле конфессияләрдән тора. Без нәкъ менә шундый шартларда уртак тел табып яшибез, - диде ул үзенең чыгышында. - Бу безнең бердәмлегебезне, төрле каршылыкларга тора алуыбызны, ныклыгыбызны тагын да арттыра. Бу - безнең уңай ягыбыз.

Президент Берләшкән Милләтләр Оешмасының мәгариф, фән, мәдәният мәсьәләләре(ЮНЕСКО) буенча Генераль директоры Коитиро Мацуураны зур хәрефтән языла торган Кеше дип атады. Халыклар арасындагы үзара якынаюлар бары тик шушы оешма күтәрә торган уртак рухи кыйммәтләрне ихтирам итеп аңлашканда гына булырга мөмкин. ЮНЕСКОның 1972 елда узган Конвенциясендә матди байлык, булып торучы мирасны гына саклау күздә тотылган. Татарстан Президенты үзенең чыгышында, ЮНЕСКО матди булмаган рухи байлыкларны, мәсәлән, татар халкының Сабантуен саклауны һәм пропагандалауны да үз өстенә алса яхшы булыр иде, дигән теләк белдерде.

ЮНЕСКОның Генераль директоры Коитиро Мацуура бу форумда катнашуыннан, анда Татарстан Президенты М. Ш. Шәймиев чыгышын тыңлаудан канәгать калуын белдерде.

-Кичә Казан Кремленә ясаган экскурсиядән канәгатьлек кичерсәк, бүген исә Зөя утравында Успенск Пресвятой Богородица ирләр монастырен караудан һәм Казан дәүләт университеты китапханәсенең сирәк китаплар һәм кулъязмалар бүлегендә һәм музейда алган тәэсирләр эчендә яшибез, - диде ул. - Мин рус әдәбияты белән Лев Толстой әсәрләре аша таныш. Мин аны япон телендә укыдым. Ә инде бу бөек язучының Казан университетында укыганлыгын белгәч, хәзер инде шушы бинада басып торуым, сезнең алда чыгыш ясавым белән горурланам.

Бөтен дөньяның 730 объекты ЮНЕСКО исемлегенә кертелгән. Шуның яртысы Европа илләренә туры килә. Шул исәптән Казан Кремле тарихи-архитектура комплексы да. Моннан тыш та Татарстаннан ЮНЕСКО исемлегенә кертелергә чиратта торучы объектлар бар. Алар хәзер вакыт сынавын узалар. Форум бертавыштан өндәмә кабул итте.

Татарстан Фәннәр академиясе президенты Мансур Хәсәнов мирасчы студентлар форумында катнашучыларга котлау сүзен җиткерде. РФ мәдәният министры Михаил Швыдкой һәм М.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты ректоры, Бөтенроссия вузлары ректорлары советы рәисе Виктор Садовничий форум исеменә телеграммалар җибәргәннәр.

"Яшьләр һәм Бөтендөнья татулыгы" Бөтенроссия студентлар форумы эше кысаларында Татарстан Президенты Минтимер Шәймиев һәм ЮНЕСКО Генераль директоры Коитиро Мацуура Татарстан бизнеска булышлык итү институтында (ТИСБИ) булдылар.

Анда моннан биш ел элек ЮНЕСКОның "Базар икътисады шартларында белгечләр әзерләү һәм яңадан әзерләү" кафедрасы ачылган иде. Шушы форум эшләгән көннәрдә әлеге уку йортында, мәдәниятләр һәм диннәрнең үзара эш итүе факторы буларак, тарихи шәһәрләрдә гуманитар цивилизация һәм полимәдәни яссылык төзүдә мәгариф учреждениеләре һәм яшьләр оешмаларының роленә багышланган секцияләр эшли. Үзенең 1000 еллыгын билгеләп узарга әзерләнүче Казанга аерым тема багышлана. 4 июньдә биредә форумны тантаналы ябу була.

Минтимер Шәймиев һәм Коитиро Мацуура ТИСБИ белән танышуны китапханәнең уку залын караудан башлады. Анда картиналар галереясе оештырылган һәм татар милли сәнгате үрнәкләре куелган. ЮНЕСКО кафедрасында кунаклар да булды. М.Шәймиев, К.Мацуура һәм Казан мэры К.Исхаков фикерләр китабында язу калдырды.

Аннары институтның актлар залында алар ТИСБИ студентлары һәм укытучылары белән очрашты. Очрашуда РФ тышкы эшләр министрының беренче урынбасары Элеонора Митрофанова катнашты. Очрашуны ачып, ТИСБИ ректоры, ЮНЕСКО халыкара кафедрасы мөдире Нэлла Прусс, кафедра эшләп килгән биш елда монда берничә мең студент әзерлек алды, фәнни тикшеренү эшләре югары дәрәҗәдә алып барыла, дип белдерде. Татарстан Президенты М.Шәймиев институтта укыту эшенең бик әйбәт куелганлыгын күрсәтеп узды. Сезнең бурычыгыз аларны алга таба тормышка ашыру өчен хәзерге заман белемнәрен үзләштерүдән гыйбарәт. Бу яктан алганда, сез дә ЮНЕСКОның игелекле эшен тормышка ашыруда катнашасыз, аның төп максаты гомумкешелек рухи казанышлар нигезендә иҗтимагый тупланудан гыйбарәт, диде республика башлыгы, вуз студент ларына мөрәҗәгать итеп.

Россиядә ЮНЕСКО кафедралары эшенә юнәлеш бирүче, Россия җитлеккән кешеләр мәгарифе ассоциациясе президенты Николай Канаев та Татарстан бизнеска булышлык итү институтының ЮНЕСКО халыкара ка федрасын илдәге иң яхшы кафедраларның берсе дил атады. Аның фикеренчә, Казанда бара торган шушы форум ЮНЕСКОның "Яшьләр һәм мәдәни казаныш" проектын алга таба тормышка ашыруда җитди этәргеч булып әверелер. Аңарда башка илләр белән беррәттән Россия дә катнаша.

Ул шулай ук ЮНЕСКО Генераль директоры К.Мацуураның да зур хезмәтен билгеләп узды. Ул һәм шушы оешма дәүләтара һәм милләтара мөнәсәбәтләр этикасы проблемасына, мәгълүмати кырда, мәгариф һәм фәндә этик нормаларны саклауга бик игътибарлы. ТИСБИ студентларын һәм укытучыларын Казан мэры Камил Исхаков җылы сәламләде. Татарстан бизнеска булышлык итү институтының ЮНЕСКО халыкара кафедрасы игълан иткән һәм мәдәни мирасны саклау проблемаларына багышлап казан вузлары студентлары арасында уздырылган конкурста җиңүчеләрне бүләкләү очрашуның тантаналы мизгеле, булды. Мактау дипломнарын һәм исемле стипендияләр бирелү турындагы таныклыкларны аларның лауреатларына Коитиро Мацуура һәм Минтимер Шәймиев тапшырды. ТИСБИ ерактан торып укыту кафедрасы да абруйлы бүләккә лаек булды. Ул ИСО-9000 халыкара стандартка җавап бирүгә сертификат алды. Институт ректоры Н.Прусска документны Татарстан стандартлаштыру, метрология һәм сертификация үзәге директоры В.Гогин тапшырды. ТИСБИ иң югары сыйфатлы укытуны раслаучы сертификат алган республикада - беренче, илдәге өченче вуз булып тора.

ЮНЕСКО Генераль директоры К.Мацуура республика җитәкчелегенең мәгариф мәсьәләләренә зур игътибар бирүен күрсәтеп узды һәм ТИСБИ кебек перспективалы вузга кирәкле булышлык күрсәтеләчәгенә ышаныч белдерде. ТИСБИның ЮНЕСКО халыкара кафедрасы эшенә югары бәя биреп, ул игътибарны шулай ук дөньяның төрле илләрендәге шундый ка федраларның үзара бергәләп эш итүенең әһәмиятле булуына игътибарны юнәлдерде.

ЮНЕСКО Генераль директоры К.Мацуура Татарстанга визиты вакытында С.Сәйдәшев исемендәге Дәүләт Зур концерт залында, Мәрҗани мәчетендә булды, Бауман урамын һәм Татарстан башкаласының башка объектларын карады.

3 июньдә кичен Коитиро Мацуура Мәскәүгә очты. "Казан" халыкара аэропортында аны Татарстан Президенты Минтимер Шәймиев, ТР Премьер-министры урынбасары Зилә Вәлиева, Казан хакимияте башлыгы Камил Исхаков, ТР мәдәният министры Илдус Тарханов һәм башкалар озатып калды. Мацуура әфәнде белән бергә Мәскәүгә РФ тышкы эшләр министрының беренче урынбасары Элеонора Митрофанова да китте.