Гыйрак бомбага тотыла

20 март кешелек тарихына Гыйракта икенче сугыш башлану көне буларак кына түгел, ә бәлки Россия Президенты Владимир Путин әйткәнчә, халыкара иминлек системасының җимерелә башлавы көне буларак та кереп калырга мөмкин. Татарстан Президенты Минтимер Шәймиев бу уңайдан болай диде:

"Җәмгыятьнең үсеше турындагы фундаменталь фәлсәфи тәгълиматлар, чыннан дә, мәңгелек. Бүген, минем фикеремчә, Карл Марксның капитал турындагы тәгълиматын искә төшерү кирәктер. Бу сугыш - капиталның чын мәгънәсендәге "йөзе". Бу нәкъ менә җәмгыять үсешенең диалектикасы ачык чагылган очрак: өстәмә акчага мохтаҗ капитал үзен уңайлы хис итә торган урынга ыргыла. Хәтта әлеге сугышны башлаган илләр җитәкчеләренә дә берни бәйле булмаячак, дип әйтергә була. Капитал "кеше йөзле" булып тоела гына. Чынлыкта ул, эш акчага килеп терәлсә, берни белән дә исәпләшмәячәк. Озак вакытлы перспективада әлеге факторны игътибарга алмый булмый. Капитал, ныгып, тагы да куәтлерәк булып әверелү мөмкинлеген эзләячәк. Россия, Франция һәм Германиянең Гыйрәк проблемасын мондый юл белән хәл итүгә каршы чыгуы очраклы түгел.

Мин бу очракны, цивилизацияләр низагы дип бәяләмәс идем. Ул ниндидер бер дәрәҗәдә бар-барын. Чөнки вакыйгалар ислам дөньясында куера. Әмма әлеге тарихи этапта моны - туры килү дип кенә исәплик. Гәрчә, әлбәттә инде, бу вакыйгалар ислам дөньясында тискәре энергия тупласа да.

Гыйрактагы хәлләр җәһәтеннән тагын шуны әйтәсем килә: Россиягә көчсез ил булырга ярамый. Бүгенге көндә сәясәтне киләчәккә карап төзергә кирәк. Дөньядагы хәлгә реаль йогынты ясый алуыбыз өчен Россиянең көчле булуы кирәк. Илнең геополитик хәле шундый: аңа көчсез булу ярамый. Моңа охшаш хәлләрнең су асты көймәләребезнең үзләрен күрсәтеп, яңадан су астына китү өчен генә АКШ көймәләре янына йөзеп чыккан вакытларда килеп чыгуы мөмкин түгел иде бит. Халыкның күп өлешенә зыян китерергә сәләтле капиталның йөгәннән ычкынуына ирек бирмәс өчен көчле позициягә ия булу кирәк. Россия бүгенге көндә дә сәясәттә үзенең саллы сүзен әйтергә мөмкин, әмма дөньяда хәлиткеч роль уйнау өчен аңа көчле булырга кирәк. Ә безнең барыбызга да, син Россиядә тугансың икән, димәк, син үз илеңә һәм аның киләчәгенә иң югары дәрәҗәдә җаваплылык йөге белән тугансың, дигән сүзләрне истә тотарга кирәк.